Финский язык. Урок 27.

ПРЕДЫДУЩИЙ УРОК

В этом уроке:

• Пассив настоящего времени (продолжение)

• Пассив прошедшего времени

• Упражнения

В этом уроке мы продолжим рассмотрение темы пассивной формы глаголов: узнаем, как выглядят вопросы в пассиве, и обратимся к прошедшему времени.

Вопросы в пассиве настоящего времени

Если в активе (в действительном залоге) мы спрашиваем:

Kuka tekee? (Кто делает?) Ketkä tekevät? (Кто делают?) – (Matti istuu – Матти сидит, lapset leikkivät – дети играют)

Mikä tekee? (Что делает?) Mitkä tekevät? (Что делают?) – (kahvi kiehuu – кофе кипит, autot starttaavat – машины заводятся)

то в пассиве, поскольку деятель сам по себе нам не важен, вопросы будут такими:

Mitä tapahtuu? (Что происходит?)

Mitä tehdään? (Что делают?)

(talo rakennetaan – дом построят, pihalla leikitään – на дворе играют)

tapahtuа (tapahdu-) – происходить

Переводы примеров специально даны подстрочником, чтобы была понятна суть, и не было бы страшно встречать такие странные конструкции в речи финнов.

Когда нам нужно указать на объект, предмет, с которым что-то делают, мы спрашиваем:

Mitä sille/niille tapahtuu/tehdään? – Что с этим (этими) происходит/делают?

Mitä ruoalle tehdään? – Ruoka/ruokaa* laitetaan. – Что делают с едой? Еду готовят (приготовят).

laittaa ruokaa – готовить еду

*(обратите внимание, что, хоть еда – ruoka – и неисчисляемое существительное в финском языке, но вариант тоже номинатива возможен)

Mitä seinälle tapahtuu? – Seinä maalataan. – Что произойдёт со стеной? Стену покрасят.

Объект в этом вопросе стоит в падеже аллатив – mille: seinälle.

Когда же нам нужно указать на инструмент действия, мы спрашиваем:

Mitä sillä/niillä tehdään? –Что этим (этими) делают?

Mitä kynällä tehdään? Kynällä kirjoitetaan. – Что делают ручкой? Ручкой пишут.

Mitä lasilla tehdään? Lasista juodaan vettä. – Что делают стаканом? Из стакана пьют воду.

Mitä kirjahyllyllä tehdään? Kirjahyllylle pannaan kirjoja. –Что делают с книжной полкой? На книжную полку ставят книги.

Падеж объекта в таком вопросе адессив – millä – а в ответе падеж соответствует управлению (rektio) глагола.

Упражнение 1.

Раскройте скобки согласно образцу. Обязательно поймите, какое предложение должно получиться.

Suomalaisessa bussissa ei (laulaa). -> Suomalaisissa bussissa ei lauleta. – В Финляндии в автобусе не поют. (Дословно: в Финском автобусе не поют).

1. Laskuja ei aina (maksaa).
2. Näitä kirjoja ei (kääntää) suomeksi.
3. Ei (mennä) taksilla, (kävellä) mieluummin!
4. Me ei (jaksaa) enää opiskella, me (haluta) lähteä kahville.
5.  Ei (kertoa) asiaa hänelle.

Ответы:

[su_spoiler]

1. Laskuja ei aina makseta. – Счета не всегда оплачивают.
2. Näitä kirjoja ei käännetä suomeksi. – Эти книги не переведут на финский.
3. Ei mennä taksilla, kävellään mieluummin! – Давай не поедем на такси, лучше пошли пешком!
4. Me ei jakseta enää opiskella, me halutaan lähteä kahville. – У нас нет сил больше учиться, мы хотим пойти попить кофе.
5.  Ei kerrota asiaa hänelle. – Давай не будем рассказывать это ему. [слово asia – дело, не обязательно всегда переводить на русский язык, финны используют его часто там, где мы, русские, используем неопределенное или из контекста понятное “это”]

[/su_spoiler]

Пассив прошедшего времени

Чтобы спросить, что было сделано, что произошло раньше, нужно поставить все в прошедшее время.

Посмотрим же, каков он, пассив прошедшего времени.

Пассив прошедшего времени нам нужен для того, чтобы указать на действие в прошлом, не акцентируя субъект этого действия. Т.е. нам выдали, тут сидели, тогда считали и т.д.

Näyttely avattiin kuukauden alussa. – Выставку открыли в начале месяца.

Kirjettä ei viety ajoissa postiin. – Письмо не отнесли вовремя на почту.

В финском языке пассив имперфекта (пассив простого прошедшего времени) образуется с помощью окончаний -ttiin, -tiin, прибавляемых к слабой основе. Уже до боли знакомая нам буква i – показатель прошедшего времени.

Окончание -ttiin имеет место в прошедшем пассиве глаголов 1, 4 и 5 типов. (Если забыли, повторите по ссылке про типы глаголов).

Тип глаголов 1:

seisoa   -> seisottiin

puhua   -> puhuttiin

lukea -> luettiin

Как и в пассиве настоящего времени, -a/-ä => -e, если основа заканчивается на -a/-ä, то это -a  или -ä превращаются в -e.

lähettää -> lähetettiin

pitää -> pidettiin

matkustaa -> matkustettiin

Глаголы типа 4, 5 и 6:

osata -> osattiin

herätä -> herättiin

punnita -> punnittiin

häiritä  -> häirittiin

paeta -> paettiin

Окончания основ не удваиваются и ни на что не меняются. Просто отнимаем -ta/-tä и ставим вместо него -ttiin.

Пассивное окончание -tiin используется в глаголах 2 и 3 типов.

Глаголы типа 2 и 3:

syödä -> syötiin

käydä – > käytiin

opiskella – > opiskeltiin

mennä -> mentiin

nousta -> noustiin

Глагольное окончание опускается, а вместо него прибавляется пассивное -tiin.

Отрицательная форма пассива прошедшего времени образуется посредством окончаний –ttu/-tty, –tu/-ty, прибавляемых к слабой основе, и частицы ei.

Соответственно:

1. там, где было -ttiin, будет -ttu/tty, а именно в глаголах 1, 4, 5 типов.

seisoa -> ei seisottu

tietää -> ei tiedetty

osata -> ei osattu

punnita -> ei punnittu

2. там, где было -tiin, будет -tu/ty, т.е. у глаголов 2 и 3 типов.

syödä -> ei syöty

mennä -> ei menty

Значения, объект, порядок слов такие же, как и в пассиве настоящего времени.

Потренируемся в образовании положительной и отрицательной форм пассива прошедшего, ознакомимся с новой лексикой.

Упражнение 2.

Составьте предложения, используя пассив прошедшего с предложенными словами. При определении порядка слов руководствуйтесь вопросом в скобках.

Образец:

(Viime kesänä – kaikki – seinä – maalata) (Mitkä?)

Viime kesänä maalattiin kaikki seinät.

(Viime kesänä – kaikki – seinä – maalata) (Milloin?)

Kaikki seinät maalattiin viime kesänä. 

1. talo – remontoida – viime vuonna (Milloin?)

2. puutarha – istuttaa – kukka (Mihin?)

3. pitää – eilen – kokous (Milloin?)

4. sopimus – allekirjoittaa – viime viikolla (Mikä?)

5. maksaa – matka – luottokortti (Millä?)

6. lähettää – eilen – lasku (Milloin?)

7. matkavakuutus – ottaa – ennen lähtöä (Mikä?)

Слова:

remontoida – ремонтировать

puutarha – сад

sopimus – договор

allekirjoittaa – подписывать

luottokortti –кредитная карточка

vakuutus – страховка

Ответы:

[su_spoiler]

1. Viime vuonna remontoitiin  talo.

2. Puutrahaan istutettiin kukka.

3. Eilen pidetettiin kokous.

4. Sopimus allekirjoitettiin viime viikolla.

5. Luottokortilla maksettiin matka.

6. Eilen lähetettiin lasku.

7. Matkavakuutus otettiin ennen lähtöä.

[/su_spoiler]

Упражнение 3.

Как в предыдущем упражнении оставьте предложения, используя отрицательную форму пассива прошедшего с предложенными словами.

1. ei – harjoitella – asia – tarpeeksi (Miten?)

2. kahvi – ei – muistaa – ostaa – kauppa (Mitä?)

3. hakea – päiväkoti – ei – lapsi (Mistä?)

4. lentokone – ei – tankata – kenttä (Missä?)

5. tarjota – ei – lentokone – ruoka (Mitä?)

6. turvamääräys – ei – välittää (Mistä?)

7. turvavyö – ei – kiinnittää (Mitä?)

Слова:

tarpeeksi – достаточно

tankata – заправлять горючим (бензином машину)

kenttä – площадка

turva – меры предосторожности

määräys – приказ, распоряжение

Соответственно, turvamääräys – указание о безопасности. При переводе с финского на русский вам вообще (всегда) иногда нужно применять некоторую изобретательность.

välittää – обращать внимание (при этом обычно в отрицательных предложениях)

turvavyö – ремень безопасности

kiinnittää – пристегивать, прикреплять

Ответы:

[su_spoiler]

1. Asiaa ei harjoteltu tarpeeksi.

2. Kahvia ei mustettu ostaa kaupasta.

3. Päiväkodista ei haettu lasta.

4. Kentällä ei tankattu lentokonetta.

5. Ruokaa ei tarjottu lentokoneessa,

6. Turvamääröyksestä ei välitetty.

7. Turvavyötä ei kiinnitetty.

[/su_spoiler]

Упражнение 4.

Заполните пробелы в тексте глаголами в скобках, поставленными в пассив прошедшего. Упражнение нужно делать письменно.

1800-luvun alkupuolella maatalous oli Suomen väestön pääelinkeino. Noin 90 prosenttia väestöstä sai toimeentulonsa maataloudesta. Tavaroita (ei ostaa) 1. *** kaupoista, vaan lähes kaikki mitä (tarvita) 2. ***, (valmistaa) 3. *** itse kotona. Vilja (saada) 4. *** omasta pellosta. Osa maidosta (juoda) 5. *** heti, osasta (valmistaa) 6. *** piimää. Voita (ei ostaa) 7. *** kaupoista vaan se (valmistaa) 8. *** itse, samoin kuin juusto. Leipä (leipoa) 9. *** kotona. Itä-Suomessa (leipoa) 10. *** usein, yleensä joka päivä, ja leipä oli pehmeää ruisleipää. Länsi-Suomessa (ei leipoa) 11. *** usein. Siellä (leipoa) 12. *** vain kerran puolessa vuodessa. Leipä oli kovaa, mutta rapeaa ruisleipää, hyvä kokojyväleipää. Kalasuksella oli suuri merkitys. Kalaa yleensä (ei käyttää) 13. *** heti, vaan se joko (kuivata) 14. *** tai (suolata) 15. *** talven varalle. Lihaa tai kalaa yleensä (ei paistaa) 16. *** rasvassa, vaan ne (savustaa) 17. ***.  

Слова:

maatalous – сельское хозяйство

väki (väe-) – население

pääelinkeino – главный промысел, главное средство получения дохода, главное занятие

toimeentulo – средства к существованию

lähes – почти

valmistaa – готовить, заготавливать

vilja – зерновые, зерно

pelto – поле

piimä – простокваша

kova – черствый

rapea – хрустящий

kokojyväleipää – зерновой хлеб

merkitys – значение

kuivata – высыхать, сушить

talven varalle – на зиму

rasva – жир

savustaa – коптить

Ответы:

[su_spoiler]

1800-luvun alkupuolella maatalous oli Suomen väestön pääelinkeino. Noin 90 prosenttia väestöstä sai toimeentulonsa maataloudesta. Tavaroita ei ostettu kaupoista, vaan lähes kaikki mitä tarvittiin, valmistettin itse kotona. Vilja saatiin omasta pellosta. Osa maidosta juotiin heti, osasta valmistettiin piimää. Voita ei ostettu kaupoista vaan se valmistettiin itse, samoin kuin juusto. Leipä leivottiin kotona. Itä-Suomessa leivottiin usein, yleensä joka päivä, ja leipä oli pehmeää ruisleipää. Länsi-Suomessa ei leivottu usein. Siellä leivottiin vain kerran puolessa vuodessa. Leipä oli kovaa, mutta rapeaa ruisleipää, hyvä kokojyväleipää. Kalastuksella oli suuri merkitys. Kalaa yleensä ei käytetty heti, vaan se joko kuivattiin tai suolattiin talven varalle. Lihaa tai kalaa yleensä ei paistettu rasvassa, vaan ne savustettiin. 

[/su_spoiler]

СЛЕДУЮЩИЙ УРОК