Päivän sana * Слово дня | Финляндия: язык, культура, история Одна из задач при изучении иностранных языков - уходить от словаря, где слова объяснены на родном языке, к словарю, где их объясняют на изучаемом языке. Данные заметки являются промежуточным вариантом на этом пути - объяснения слов даны на финском языке, но я все-таки даю перевод.
НЕ ЗАБУДЬТЕ ПОМОЧЬ САЙТУ МАТЕРИАЛЬНО - БЕЗ ВАШЕЙ ПОДДЕРЖКИ ОН СУЩЕСТВОВАТЬ НЕ СМОЖЕТ!

Päivän sana * Слово дня


Одна из задач при изучении иностранных языков — уходить от словаря, где слова объяснены на родном языке, к словарю, где их объясняют на изучаемом языке. Данные заметки являются промежуточным вариантом на этом пути — объяснения слов даны на финском языке, но я все-таки даю перевод. Технически это копии серии постов, которые я делаю в соцсетях под рубрикой «Слово дня». Они не являются законченным словарём — это просто невозможно, а просто являются дополнительным материалом для лучшего понимания и закрепления употребления некоторых слов.


ankara

 
(ankara-)

прилагательное
  • Ankara ihminen on kova ja vaatii paljon.

Äitini oli ankara mutta viisas.Моя мать строгая, но мудрая.

строгий

  • Ankara asia on raskas tai vaikea.

Lapin talvi on ankara.Зима в Лапландии суровая.

Asiakkaista käydään ankaraa kilpailua. За клиентов идёт (ведут) ожесточённое соревнование.

Sota oli ankara isku maalle.Война была жестоким ударом для страны (стране).

суровый, жестокий, ожесточённый

Синонимы:

karu, kova, raskas, vaikea, julma


arki

(arje-)


существительное

  • Kun on arki, ei ole juhlapäivä tai viikonloppu.

Kauppa on auki arkisin klo 9-18.Магазин открыт по будним дням с 9 до 18.

Loppiaisen jälkeen alkoi taas arki.После Крещения (6.01. по григорианскому календарю) начинаются опять будни.

[Я не вполне уверен, что слово «loppiainen» однозначно можно перевести на русский словом Крещение — то есть 19.01. по юлианскому календарю — потому что предлагают, например, слово Богоявление, но где-то пишут, что это два названия одного и того же праздника… в общем, далёк я от этого.]

будний день, будни

Синоним:

arkipäiväбудний день

  • Arki on tavallista elämää, kun mitään erikoista ei tapahdu.

Perheemme arki on syömistä ja television katselua.Повседневная жизнь нашей семьи — это еда и просмотр телевизора.

повседневная жизнь, будничная жизнь


arvata

(arvaa-)


  • Kun arvaat, yrität kertoa oikean vastauksen, vaikka et tiedä sitä.

Arvaa, kuinka vanha minä olen?Угадай, сколько мне лет?

угадать

Синоним:

veikata

  • Kun arvaat jotakin, osaat kertoa oikean vastauksen, vaikka et tiedä sitä.

Minä arvasin, että sinä tulet! Я догадался, что ты придешь!

догадаться


aukeama

(aukeama-)


существительное

  • Aukeama on kirjan tai lehden kaksi vierekkäistä sivua, jotka ovat auki. Kun avaa kirjan tai lehden, edessä on aukeama.

Helsingin Sanomat kirjoitti aukeaman jutun siitä, miksi Suomen on pakko liittyä Natoon. Газета «Helsingin Sanomat» написала статью на разворот о том, почему Финляндии нужно вступить в НАТО.

разворот, две смежных страницы

(книги, журнала, газеты)


avoin

 
(avoime-)


прилагательное
 
  • Kun esimerkiksi ovi tai kauppa on avoin, se ei ole kiinni.
 
Avoimesta ikkunasta lensi huoneeseen lintu. Из открытого окна в комнату прилетела птица.
 
Kotini on aina sinulle avoinna.Мой дом всегда открыт для тебя.
 
Mutta sinun on oltava avoin sille.Ты должен быть открыт для этого.
 
открытый
 
(в том числе переносно)
 
Выражения:
 
Koulussa on tänään avoimet ovet ( = kaikki saavat tulla sinne tutustumaan).В школе сегодня открытые двери (по-русски: день открытых дверей) (все могут приходить туда, чтобы ознакомиться)
 
Olen avoin ihminen ( = voin puhua kaikista asioista).Я прямой человек. (могу говорить о всём)


erottaa

(erota-)


  • Kun kaksi asiaa erotetaan toisistaan, ne otetaan toisistaan irti.

Eläinkaupan myyjä erotti tappelevat hiiret toisistaan.Продавец зоомагазина разделил дерущихся мышей друг от друга.

разделять, разделить

(друг от друга)

  • Jos ihminen erotetaan koulusta tai töistä, hän ei voi mennä sinne enää.

Elokuvassa David erotettiin koulusta huonon käytöksen takia.В фильме Давида исключили из школы из-за плохого поведения.

исключать из

  • Kun erotat kaksi asiaa toisistaan, et sekoita niitä keskenään vaan tiedät, kumpi on kumpi.

En erota naapurin tyttöjä toisistaan.Я не отличаю соседских девочек друг от друга.

отличать


etsivä

(etsivä-)


существительное

  • Etsivä on henkilö, jonka ammatti on selvittää rikoksia. Etsivä ei käytä poliisin vaatteita.

Etsivä yritti löytää kadonneen miehen.Детектив пытался найти пропавшего человека.

детектив, сыщик

Синоним:

salapoliisi


hakata

(hakkaa-)


переходный глагол, аккузативное дополнение

  • Kun jotakin hakataan, sitä lyödään.

Työmies hakkaa nauloja seinään. Работник прибивал (забивал) гвозди в стену.

Lintu hakkasi nokallaan puuta.Птица била клювом дерево.

бить, прибивать

Синонимы:

iskeä, lyödä, takoa

  • Jos ihminen hakataan, häntä lyödään esimerkiksi kasvoihin.

Joku hakkasi miehen viime yönä torilla. — Кто-то избил мужчину прошлой ночью на площади.

избивать, избить, побить

Синонимы:

mukiloida, piestä

Выражения:

Kilpailija hakkasi ( = voitti) vastustajansa.Участник соревнований разбил своего противника.

разбить, победить

Tanssijan sydän hakkasi ( = tykytti) kovaa.Сердце танцора билось (колотилось) сильно.

Yhtäkkiä hänen sydämensä alkoi hakata.Вдруг его сердце забилось ( = начало биться).

биться, колотиться


haukkua

(hauku-)


глагол

  • Kun koira ääntelee, sanotaan että se haukkuu.

Tessu haukkuu aina, kun ovikello soi.Тессу лает всегда, когда дверной звонок звенит.

лаять

(собака)

  • Jos joku haukkuu sinua, hän ei ole tyytyväinen sinuun ja kertoo sen.

Valmentaja haukkui pelaajia, koska joukkue hävisi ottelun. — Тренер ругал игроков, потому что команда проиграла матч.

ругать

кого — партитив

Синонимы:

torua, nuhdella, moittia

Антоним:

kehua


jälki-istunto

(jälki-istunno-)


существительное

  • Jälki-istunto on rangaistus, jota käytetään koulussa. Oppilas voi saada jälki-stuntoa esimerkiksi silloin, jos rikkoo koulun sääntöjä.

Tiina sai tunnin jälki-istuntoa, koska hänellä oli kolme kertaa läksyt tekemättä. Тиину оставили после уроков на час, потому что у неё три раза было не сделано домашнее задания.

Hän sai lunttaamisesta tunnin jälki-istuntoa.За списывание со шпаргалки его оставили на час после уроков.

оставление после уроков

(как мера наказания в школе)

Синоним:

(разговорный язык)

jälkkäri


keskeyttää

(keskeytä-)


  • переходный глагол, аккузативное дополнение

    Kun jokin keskeytetään, se lopetetaan ennen kuin se on tehty loppuun.

Työt keskeytettiin onnettomuuden takia. — Работы прервали из-за несчастного случая.

Aila keskeytti opiskelun. Айла прервала учёбу.

прерывать, прервать

Выражения:

Älä keskeytä minua ( = anna minun puhua loppuun)!Не перебивай меня ( = дай мне договорить до конца).

En haluaisi keskeyttää sinua, mutta minun täytyy sanoa jotain. — Я бы не хотел тебя перебивать, но мне нужно кое-что сказать.

Anteeksi, kun keskeytän.Простите, что перебиваю.

перебивать


kirpeä

(kirpeä-)


прилагательное

  • Kun maku on kirpeä, se on pistävä.

Inkivääri on kirpeä mauste. Имбирь — острая пряность.

острый, терпкий

(о еде)

  • Kun sää on kirpeä, se on kylmä ja raikas.

Ulkona on kirpeä pakkassää.На улице сильный холод. (дословно: На улице кусачая морозная погода).

резкий, пронзительный, пронизывающий, «кусачий», колючий

(про погоду)


kutittaa

(kutita-)


партитивный глагол — дополнение в партитиве

  • Kun joku kutittaa sinua, hän koskee sinua esimerkiksi sormilla niin, että sinua naurattaa.

Apua, älä kutita minua!На помощь, не щекочи меня!

щекотать

  • Kun sinua kutittaa, sinun tekee mieli raapia jotakin kohtaa vartalostasi.

Nenääni kutittaa aina keväisin.У меня всегда чешется нос весной.

чесаться


kuulua

kuulu-


непереходный глагол

  • Kun ääni kuuluu, sen pystyy kuulemaan.

Kuuluuko minun ääneni sinne taakse? Слышен ли мой голос там позади? (дословно: до туда, позади)

Jostakin kuului kaunista laulua.Откуда-то слышалась (доносилась) красивая песня.

слышаться, быть слышным, доноситься

  • Jos jokin kuuluu sinulle, sinä omistat sen.

Nämä rahat kuuluvat minulle! Эти деньги принадлежат мне!

Kenelle tuo pelto kuuluu?Кому это поле принадлежит?

принадлежать

  • Kun kuulut johonkin ryhmään, olet sen ryhmän jäsen.

Minä en kuulu kirkkoon.Я не принадлежу к церкви.

Kuuluvatko nämä lapset teidän perheeseenne? Принадлежат ли (относятся ли) эти дети к вашей семье?

принадлежать, относиться, иметь отношение

(к какой-то группе)

  • Olla jonkun osana, sisältyä johonkin.

Hintaan kuuluu aamiainen.В цену входит завтрак.

Komppania kuuluu komentooni. — Рота находится под моим командованием. (досл.: Рота является частью моего командования.)

входить, быть частью, являться частью

(чего-то)

  • Jos jokin kuuluu tehdä, se täytyy tehdä.

Kaikkien lasten kuuluu käydä koulua.Всем детям нужно (следует) ходить в школу.

Sinun kuuluu tehdä se.Тебе нужно сделать это.

нужно, надо, следует

(с генетивным подлежащим)

Выражения:

Mitä kuuluu ( = kuinka voit)? Как ты? (Как дела?) (самое распространённое финское приветствие)

Minun asiani eivät kuulu sinulle ( = sinun ei tarvitse tietää niistä mitään).Мои дела тебя не касаются ( = тебе не нужно ничего о них знать).

Häntä ei näy eikä kuulu.Его не видно и не слышно.

Näin kuuluukin olla.Так и должно (следует) быть.


kyetä

(kykene-)


Глагольное управление: + tekemään


глагол

  • Kun kykenet tekemään jotakin, pystyt tekemään sen.

Kykenen tekemään tämän yksin.Я смогу сделать это один.

Juhani ei kyennyt tulemaan, koska oli kipeä. Юхани не смог прийти, потому что был болен.

Hän ei kykene enempään. Он не способен на большее.

мочь, смочь, быть в состоянии

Синонимы:

pystyä, voida, jaksaa, osata, taitaa, saattaa tehdä


kömpelö

(kömpelö-)


прилагательное
  • Kun joku on kömpelö, hän liikkuu huonosti ja vaikeasti.

Kömpelö lapsi yritti kiivetä puuhun, mutta ei päässyt.Неуклюжий ребенок попытался залезть на дерево, но не смог.

неуклюжий

— Kömpelö voi olla myös muulla tavalla huono.

Suomen kieleni on vielä kömpelöä.Мой финский все еще корявый.

Ohjelman juontaja oli kömpelö. — Ведущий программы был неловким.

Olenpa kömpelö!Ай, какая я растяпа!

корявый, неловкий


lasku

 
(lasku-)


существительное
 
  • Laskut ovat matematiikan tehtäviä.
 
Mitä saitte tulokseksi tästä laskusta? — Что вы получили как результат от этого вычисления?
 
Tehkää nämä kertolaskut loppuun kotona. Сделайте эти умножения ( = вычисления на умножение) дома.
 
счёт, подсчёт, вычисление
 
  • Lasku on myös paperi, jossa lukee, kuinka paljon jostakin täytyy maksaa. Laskun voi saada esimerkiksi ravintolassa tai postin mukana, nykyisin myös sähköpostilla.
 
Anteeksi, saisinko laskun? — Извините, я могу получить счёт?
 
Posti toi maanantaina seitsemän laskua.По почте пришло ( = Почта принесла) семь счетов.
 
счёт (на оплату)
 
  • Lasku voi olla myös liike ylhäältä alas.
 
Auringonlasku oli upea. Закат ( = спуск) солнца был шикарным.
 
Sunnuntain ohjelmassa oli mäenlaskua. — В воскресной программе было катание ( = спуск) с горки.
 
спуск
Антоним:

nousu


luonto

(luonno-)


  • Luonto on eläimet, kasvit, vesistöt, vuoret ja kaikki, mitä ihminen ei ole rakentanut.

Lapin luonto on kaunis.Природа Лапландии красивая.

Lähdetään kävelemään luontoon!Давай пойдём погулять на природу!

природа


läähättää

(läähätä-)


  • Kun joku läähättää, hänen hengityksensä on nopeaa ja siitä kuuluu ääni.

Koirat läähättävät kuumalla ilmalla.Собаки тяжело дышат на горячем воздухе.

Juoksija läähätti maalissa.Бегун задыхался на финише.

задыхаться

тяжело дышать


maanalainen

(maanalaise-)

прилагательное

  • Kun jokin on maanalainen, se on rakennettu maan alle.
Talon kellarista löytyi maanalainen käytävä.В подвале дома нашелся подземный проход.
 
подземный
 
— Viranomaisilta salaa tapahtuva, toimiva tai leviävä.
 
Kommunistien maanalainen toiminta loppui vuonna 1944. Подпольная деятельность коммунистов закончилась в 1944 году.
 
подпольный
 
существительное
  • Maanalainen on myös juna, joka kulkee maan alla.
Mennäänkö keskustaan maanalaisella?Поедем в центр города на метро?
 
метро
 
Синоним:

metro


mykkä

(mykä-)

прилагательное
 
— Mykkä on ihminen, joka ei osaa puhua.
 
Olen mykkä kuin kala. Я буду нем, как рыба.
 
немой
 
Выражения:
 
Niko meni mykäksi ( = ei saanut sanottua sanaakaan), kun kerroin uutisen. — Нико онемел, когда я рассказал новость.
 
Satu ja Eemeli pitävät mykkäkoulua ( = ovat riidelleet eivätkä puhu toisilleen). — Сату и Ээмели не разговаривают друг с другом.
 
Televisiosta tuli hauska mykkäelokuva ( = elokuva, jossa ei puhuta). — По телевизору шел забавный немой фильм.

nuhdella

(nuhtele-)

партитивный глагол — дополнение в партитиве

  • Kun joku nuhtelee sinua, hän kertoo että olet tehnyt jotakin huonosti.

Johtaja nuhteli työntekijää, koska tämä unohti kokouksen.Директор сделал выговор работнику, потому что тот забыл про совещание.

делать выговор

давать нагоняй

упрекать

Синонимы:

torua, moittia


oikaista

(oikaise-)


(моментативный глагол — глагол однократного действия)

  • Kun oikaiset jotakin, muutat sen suoraksi. Voit oikaista myös omaa vartaloasi.

Roosa yritti oikaista polkupyörän vinoa rengasta.Рооса попыталась выпрямить кривое колесо велосипеда.

Harri oikaisee aina selkänsä, kun kaunis nainen kävelee ohi.Харри всегда распрямляет спину, когда красивая женщина проходит мимо.

выпрямить

распрямить

  • Kun joku oikaisee, hän kulkee lyhyttä reittiä pitkin.

Oikaisemme joka aamu metsän läpi.Каждое утро мы идем короткой дорогой через лес.

идти коротким путём

«срезать»

Выражения:

Uusi tie oikaisee [= lyhentää matkaa) monta kilometriä.Новая дорога спрямит несколько километров.

Sanomalehti oikaisi väärän tiedon [= kertoi oikean tiedon). Газета исправила неверную информацию.


pakottaa

(pakota-)


  • Kun sinut pakotetaan tekemään jotakin, sinun täytyy tehdä se, vaikka et haluaisi.

Mari pakotti minut tulemaan mukaan ostoksille. Мари заставила меня пойти вместе с ней за покупками.

заставлять


perinne

 
(perintee-)
 
  • Perinne on tapa tai tieto, joka on tunnettu jo kauan. Perinteet siirtyvät vanhemmilta lapsille, ja ne ovat erilaisia joka kulttuurissa.
 
Sauna on suomalainen perinne.Сауна — это финская традиция.
 
Tutustuin englantilaisiin perinteisiin, kun asuin vuoden Lontoossa.Я познакомился с английскими традициями, когда я жил год в Лондоне.
 
Perinne on jatkunut jo sukupolvien ajan.Это традиция, продолжающаяся уже много поколений.
 
Yrityksellä on pitkät perinteet suklaan valmistuksessa.У компании долгие традиции в изготовление шоколада.
 
традиция
 
Синоним:
 
traditio


pitkäveteinen

(pitkäveteise-)


  • Pitkäveteinen asia on erittäin tylsä eikä siinä tapahdu mitään.

Poliitikon puhe oli pitkäveteinen.Речь политика была нудной.

нудный, занудный, скучный, утомительный

(человек, фильм, речь)

Синонимы:

tylsä, yksitoikkoinen, ikävystyttävä, kyllästyttävä

Антоним:

mielenkiintoinen


pysähtyä

(pysähdy-)


  • Kun joku pysähtyy, hän lakkaa liikkumasta.

Juoksija pysähtyi ennen maalia. — Бегун остановился перед финишем.

Linja-auto pysähtyy talomme edessä. Автобус останавливается перед домой.

остановиться

(о человеке или транспортном средстве)

Синоним:

seisahtua

  • Kun laite pysähtyy, se lakkaa toimimasta.

Talon kaikki kellot pysähtyivät aamulla.Все часы в доме остановились утром.

остановиться

(о некотором устройстве)


rehkiä

(rehki-)


глагол

  • Kun joku rehkii, hän tekee liikaa töitä.
Toimittaja rehkii pitkiä päiviä. — Журналист работает день напролёт (дословно: долгими днями).

Jos tietäisit, miten hän rehki saadakseen hiukan rahaa.Если бы знал, как он вкалывал, чтобы получить немного денег.

работать (много), вкалывать, трудиться

Синоним:

raataa

Антоним:

laiskotella


saattaa

(saata-)


переходный глагол, аккузативное дополнение

  • Kun joku saattaa sinut, hän kulkee yhdessä sinun kanssasi johonkin paikkaan. Hän pitää sinulle seuraa tai huolehtii, että matka on turvallinen.

Saatan ystäväni asemalle. Я провожу друга до вокзала.

Saanko saattaa sinut?Я могу проводить тебя? (Можно проводить тебя?)

Poika saattoi sokean miehen tien yli.Мальчик проводил слепого мужчину через дорогу.

провожать, проводить

Выражение:

Ystäväni saattaa tulla ( = tulee ehkä) käymään illalla.Мой друг может зайти в гости вечером.

мочь (о вероятности)


Послать ссылку в:
  • Добавить ВКонтакте заметку об этой странице
  • Facebook
  • Twitter
  • LiveJournal
  • Одноклассники
  • Blogger
  • PDF

Постоянная ссылка на это сообщение: https://www.suomesta.ru/2023/10/28/paivan-sana-slovo-dnya/

Добавить комментарий

Ваш адрес электронной почты не будет опубликован.